rechtbank, rechter, rechtszaal, uitspraak

Discussie om reisbladen touringcars bij voorzieningenrechter

Uitgeverij Werkmappentaxi en ILT troffen elkaar woensdag bij de voorzieningenrechter in Den Haag. De uitgeverij brengt al enige jaren reisbladenboekjes voor touringcars op de markt. Het is echter alleen Kiwa toegestaan om deze boekjes af te geven. Toen de ILT de overtreding constateerde, werd aan de uitgeverij een last onder dwangsom opgelegd. Tegen dat besluit tekende de uitgeverij bezwaar aan. 

Tot 2010 mocht alleen uitgever SDU taxiwerkmappen, waarvan het gebruik verplicht was, op de markt brengen. Dat gebeurde voor een prijs van rond de 45 euro. Duco Douwstra riep Uitgeverij Werkmappentaxi in het leven en ging met zijn nagenoeg identieke product op een prijs van 3,57 euro zitten. Na een maand had hij 10.000 mappen verkocht, enkele maanden later het dubbele.

In 2011 richtte Douwstra de Stichting SDU Gedupeerden op, waaraan ook branchevereniging KNV zich verbond. Het doel van de stichting: het in hun ogen jarenlang teveel betaalde geld voor taxiwerkmappen terugvorderen op SDU. De rechter oordeelde uiteindelijk dat niet voldoende aannemelijk was gemaakt dat SDU met deze mappen jarenlang te veel had verdiend aan de taxibranche. Het ongelijk werd geaccepteerd, omdat een verdere rechtsgang duur en tijdrovend zou zijn zonder garantie op succes.

Reisbladenboekjes onrechtmatig

De Uitgeverij Werkmappentaxi geeft naast de taxiwerkmappen sinds 2012 ook reisbladenboekjes voor de touringcarbranche uit. Het grote verschil: waar de uitgeverij inzake de werkmappen een van overheidswege goedgekeurde verstrekker is, is dat voor de reisbladenboekjes niet het geval. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) heeft Kiwa aangewezen als de partij die voor een periode van twintig jaar als enige deze reisbladenboekjes mag afgeven.

Kiwa is verantwoordelijk voor de afgifte van de reisbladen; de Inspectie Leefomgeving en Transport controleert op het juiste gebruik van de reisbladen. En daarbij is op enig moment geconstateerd dat Uitgeverij Werkmappentaxi deze documenten onrechtmatig maakt en verkoopt aan vervoerders. Over het moment waarop dat is vastgesteld, bestaat onenigheid. Douwstra zegt dat hij al sinds 2012 in alle openheid de reisbladenboekjes maakt en verkoopt, en dat vanaf eind 2012 90 procent van de touringcarbedrijven ze bij hem bestelden. ILT stelt echter dat ze pas na twee jaar ontdekten dat de boekjes circuleerden, en vanaf dat moment is er volgens deze instelling actie ondernomen.

Voorlopig besluit

De overtreding (het onrechtmatig op de markt brengen van de reisbladen) is de uitgever op een last onder dwangsom van 100 euro per overtreding komen te staan, met een maximum van 100.000 euro. De dwangsom is al wel opgelegd maar tot op heden niet geïnd. Bij de voorzieningenrechter in Den Haag wordt op woensdag 15 juni 2016 het verzoek om een voorlopige voorziening van Uitgeverij Werkmappentaxi behandeld. De uitgeverij heeft bezwaar aangetekend tegen het primaire besluit van 19 april 2016 om de last onder dwangsom op te leggen. Een verzoek om een voorlopig besluit van de rechter, terwijl de bezwaarprocedure nog loopt, kan worden ingediend als daar een spoedeisend belang voor aan te dragen is.

Tijdens de zitting mogen Uitgeverij Werkmappentaxi en de ILT hun verhalen doen. Daarbij laat Duco Douwstra zich vertegenwoordigen door Cees van Oosten. Namens ILT zijn een inspecteur en mr. Gunnar Bisschoff aanwezig.

De rechter vraagt zich allereerst af wanneer de uitkomst van de bezwaarprocedure mag worden verwacht. Als blijkt dat de ILT verwacht dit medio juli voor elkaar te hebben, valt de rechter met de deur in huis: is het niet beter om het besluit over het bezwaar af te wachten? Dat kan wat de verzoekende partij betreft best, mits met het uitgeven van de reisbladen mag worden doorgegaan. Voor de ILT is dat onaanvaardbaar, zo betoogt Bisschoff. Bij de busbedrijven wordt immers gehandhaafd op het niet gebruiken van de reisbladen van Douwstra. In één geval leidde dat al tot een proces-verbaal. Die handhaving valt niet te rijmen met het mogen afgeven van de illegale reisbladen.

Wettelijke taak Kiwa

Vervolgens bepleiten beide kanten hun kijk op de zaak. Namens de uitgeverij wordt onder meer aangekaart dat nergens staat dat de bladen niet gekopieerd mogen worden. Bovendien kwam bij Kiwa en ILT pas eind 2014 aan het licht dat de boekjes van Douwstra in omloop waren en op grote schaal gebruikt werden. Volgens Van Oosten kan die late constatering in theorie betekenen dat Kiwa zijn wettelijke taak niet uitvoert. En als dat wordt uitgesloten, dan maakt het voor het uitvoeren van die taak blijkbaar niet uit wie de boekjes verstrekt.

Bisschoff draagt in zijn pleitnota aan dat de Kiwa als enige van de ILT een mandaat heeft om de reisbladenboekjes af te geven. Dat Uitgeverij Werkmappentaxi de Europese verordening waarin dit is vastgesteld overtreedt, wordt door geen van de betrokkenen bestreden. In de Wet personenvervoer staat dat de ILT bevoegd is om tegen zo’n overtreding op te treden met het opleggen van een last onder dwangsom.

Niet gedoogd

Daar kan een uitzondering op worden gemaakt, maar alleen als er concreet zicht is op legalisering van wat nu nog een overtreding is. Hoewel Douwstra van mening is dat zijn uitgeverij zou moeten worden goedgekeurd als partij die reisbladenboekjes mag afgeven (net zoals dat met de taxiwerkmappen gebeurde), stelt Bisschoff dat er zeker geen zicht is op legalisatie. Dat er lange tijd niet is gehandhaafd, wil volgens hem niet zeggen dat de reisbladactiviteiten van de uitgeverij jarenlang zijn gedoogd. Een toelichting van de ILT-inspecteur wijst later tijdens de zitting uit dat men er simpelweg pas na enkele jaren achter kwam dat er onwettige reisbladenboekjes in omloop waren.

Ook de claim dat er sprake zou zijn van onevenredige handhaving wijst Bisschoff van de hand, omdat het argument hiervoor feitelijk luidt dat anders geen inkomsten meer worden gegenereerd uit het onrechtmatig afgeven van de boekjes. Omdat de activiteit per direct kan worden gestaakt, zo betoogt de ILT, is er in hun ogen terecht geen begunstigingstermijn opgelegd om één en ander netjes af te wikkelen. Een schorsing van het besluit wordt dan ook niet noodzakelijk geacht.

Verordening touringcars

De rechter stelt vervolgens diverse vragen aan beide partijen. Zo staat het verbod op afgeven van de reisbladenboekjes door een andere partij dan Kiwa wel vast. Maar hij wil van de ILT graag weten waar precies staat dat het verboden is de boekjes te drukken en bijvoorbeeld uit te delen aan anderen dan de vervoersbedrijven die verplicht zijn ze te gebruiken. Volgens de verweerder moeten de officiële documenten door de aangewezen instantie worden afgegeven en dat gebeurt in dit geval niet. Dat is in strijd met de verordening. Is er dan echt een expliciet verbod nodig om het namaken en verspreiden te voorkomen, vraagt Bisschoff zich af.

De raadsman verwijst hiermee naar Verordening 1073/2009 van het Europees Parlement en de Raad. De verordening is bedoeld om de toegang tot de internationale markt voor touringcars en autobussen te regelen. Artikel 12, lid 4 van dit document luidt als volgt: “Reisbladenboekjes worden afgegeven door de bevoegde instanties van de lidstaat waar de vervoerder is gevestigd of door de door hen aangewezen organen”, zoals in Nederland door IenM Kiwa is aangewezen.

Gebruik juiste reisbladen

De rechter stelt vervolgens nog een reeks vragen teneinde zich een beeld van de kwestie te kunnen vormen. Daarbij gaat het om zaken als de functie van het reisblad, de rolverdeling tussen Kiwa en ILT, eventuele digitalisering van de reisbladen en meer. Tijdens de beantwoording van alle vragen door beide partijen wordt nog eens duidelijk dat zij in vrijwel alle opzichten van mening verschillen.

Volgens de uitgeverij is nooit gehandhaafd op het gebruik van de juiste reisbladen. ILT stelt dat dit wel gebeurde, maar dat pas ruim twee jaar nadat de nieuwe reisbladen begonnen te circuleren aan het licht kwam dat deze niet van Kiwa waren. Zodra dat wel duidelijk werd, is de procedure gestart om aan de afgifte van die formulieren door Uitgeverij Werkmappen-taxi een einde te maken.

Duco Douwstra geeft tijdens de zitting aan van mening te zijn dat de huidige werkwijze van ILT geen ander belang dient dan het economische belang van Kiwa, en dat vindt hij een kwalijke zaak. “Voor een veel zwaarder document dan het reisblad, de taxiwerkmap, ben ik bevoegd om deze af te geven, terwijl dat eerst alleen door SDU mocht gebeuren. Waarom gebeurt dat dan in dit geval niet?” Een struikelblok lijkt te zijn dat Kiwa niet alleen de enige partij is die als winnaar van een aanbesteding gemachtigd is de reisbladen voor touringcars af te geven; het bedrijf is dat ook nog eens voor een periode van twintig jaar.

Dure reisbladen

Aan de voorlopige voorziening waar het deze zitting om draait moet een spoedeisend belang ten grondslag liggen. Douwstra geeft desgevraagd aan dat als zijn verzoek niet wordt ingewilligd, hij blijft zitten met een voorraad boekjes en dat hij afspraken met afnemers niet kan nakomen als hij de boekjes niet mag verkopen. Meer dan om economisch gewin gaat het hem er om iets te doen aan de huidige gang van zaken, waarbij de reisbladenboekjes verplicht moeten worden afgenomen tegen een in zijn ogen veel te hoge prijs. De ILT stelt daar tegenover dat als het verzoek van de uitgeverij wordt ingewilligd, dit een vrijbrief is om met een illegale activiteit inkomsten te genereren.

De uitspraak van de rechter volgt op 29 juni, mogelijk eerder. De uitkomst van de bezwaarprocedure bij ILT wordt medio juli verwacht.

Vincent Krabbendam

Auteur: Vincent Krabbendam

Vincent Krabbendam is de vaste redacteur van TaxiPro. Hij schrijft ook voor diverse andere titels van ProMedia op het gebied van mobiliteit.

4 reacties op “Discussie om reisbladen touringcars bij voorzieningenrechter”

Duco Douwstra|16.06.16|11:53

Even ter verduidelijking,de groene reisbladen 50 A4tjes kosten bij de Kiwa € 66,55 en bij Uitgeverij werkmappentaxi 10 stuks voor € 100,00.Waar Staatssecretaris Huizinga in 2009 wel wilde meewerken om een einde te maken aan de monopolie positie van de SDU, heb ik er weinig vertrouwen in dat minister Schultz van Haegen als direct of indirect belanghebbende van de Kiwa, ook aan deze monopolie een einde wil maken.En de ILT / IenM zouden de belangen van burger en bedrijfsleven moeten behartigen!!

Veronica Van Heeswijk|16.06.16|12:18

De zaak Kiwa stinkt al jaren, kijk maar naar de kosten om ene wijziging door te voeren op de taxivergunning terwijl als het een overheidstaak betreft (vergunningverlening) alleen de kosten in rekening gebracht mogen worden.
Kiwa heeft een contract voor 20 jaar gekregen en de echtgenoot van Schulz heeft zijn belang in kiwa hierdoor zeer goed kunnen verkopen.
Wob-verzoeken om dit contract worden genegeerd. Een Tweede kamerlid mocht het inzienals hij geheimhouding tekende… dit stinkt

Veronica Van Heeswijk|16.06.16|12:20

Hou vol uitgeverij werkmappen! Wetteksten en uitspraken rechter vallen niet onder het auteursrecht. M.i. is de werkmap een uitvloeisel van de wet zodat je je daar aan kunt houden, daar kan m.i. geen monopolie op rusten.

Veronica Van Heeswijk|16.06.16|12:23

Hou vol uitgeverij werkmappen! Op wetteksten en rechterlijke uitspraken rust geen auteursrecht of monopolie, iedereen mag deze vermenigvuldigen en openbaar maken. Werkmappen zijn een uitvloeisel van de wet en een manier om eraan te voldoen, kan m.i. geen auteursrecht of monopolie op rusten. Het is geen door de overheid afgegeven bewijs zoals een vergunning of rijbewijs. Is met de hand overschrijven wel toegestaan?

Reageer ook

Nog maximaal tekens

Log in via een van de volgende social media partners om je reactie achter te laten.